Op 21 april zendt RTL Z de documentaire van Lars Gierveld uit over Kumasi Juice. De film volgt het ontstaan van het merk, de samenwerking met cacaoboeren in Ghana en chocoladeproducent Nestlé, én de bijzondere reis van een onderzoeksjournalist die sociaal ondernemer wordt. Een verhaal over het verbeteren van het inkomen van cacaoboeren, maar ook over de voortdurende spanning tussen journalistieke onafhankelijkheid en corporate communicatie.
We kennen allemaal de keurmerken op onze chocoladerepen. De groene kikker van Rainforest Alliance op een Mars, het UTZ-keurmerk op een KitKat of het veelbesproken verhaal van Tony’s Chocolonely en hun strijd tegen moderne slavernij.
Maar als al die initiatieven bestaan, waarom leven zoveel cacaoboeren dan nog steeds in armoede?
Dat is de centrale vraag die Lars Gierveld en zijn team onderzoeken.
Samen met Nestlé – een van de grootste afnemers van cacao ter wereld – reisden zij naar de regio Kumasi in Ghana om met cacaoboeren te spreken over de uitdagingen waarmee zij dagelijks worden geconfronteerd.
…maar hoe blijf je onafhankelijk als juist je opdrachtgever het meeste belang heeft bij lage cacaoprijzen?
Om die journalistieke onafhankelijkheid te waarborgen, stelden de makers vooraf een waterdicht contract op. Daarin werd vastgelegd dat zij volledig eigenaar bleven van al het opgenomen materiaal en volledige redactionele vrijheid behielden. Nestlé kreeg uitsluitend het recht om te reageren op de bevindingen die in de documentaire naar voren kwamen.
Was het eenvoudiger geweest om een onafhankelijke financier te zoeken in plaats van een van de grootste spelers uit de sector? Waarschijnlijk wel.
Maar dan hadden de makers nooit van binnenuit kunnen laten zien hoe de volledige cacaoketen werkt. En juist dat was hun doel: niet alleen observeren, maar ook iets nieuws creëren.
Daar begon de volgende uitdaging.
Hoe maak je sap als je daar eigenlijk geen enkele ervaring mee hebt?
Het idee was verrassend logisch. Cacaobonen groeien immers in een vrucht: de cacaovrucht. Elke peul bevat tussen de twintig en zestig bonen. Nadat deze tijdens het fermentatieproces zijn verwijderd, blijft een groot deel van de vrucht over. Normaal gesproken wordt dat weggegooid.
Dus waarom er niet iets waardevols van maken?
Dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan.
Vers cacaosap bederft snel en de omstandigheden waarin het verwerkt moet worden zijn verre van ideaal. Opslagfaciliteiten zijn beperkt en stromend water ontbreekt vaak volledig. Voor schoon water moeten boeren soms kilometers lopen naar het dichtstbijzijnde dorp.
Nestlé had toegezegd een waterput aan te leggen, maar die belofte was op dat moment nog niet nagekomen. Daardoor ging de samenwerking niet alleen over het verbeteren van het inkomen van de boeren, maar ook over het nakomen van afspraken en gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Binnen één jaar slaagde het team erin het inkomen van de deelnemende boeren te verhogen, de traditionele grenzen van onderzoeksjournalistiek op te rekken én een bijzonder nieuw product te ontwikkelen: Kumasi Juice.
Benieuwd naar het hele verhaal?
Speciaal voor Kumasi Juice ontwikkelden we een nieuw merk en een nieuwe website. Neem vooral een kijkje en stem op 21 april af op RTL Z voor de documentaire.
Gemist? Geen probleem. De documentaire is ook terug te kijken via Videoland.